Άνθρωποι

Βιογραφικό Σημείωμα του Καθηγητή Κωνσταντίνου Στεφανίδη

Φωτοφραφία του κυρίου Στεφανίδη

Διακεκριμένο μέλος του ΙΤΕ
Επικεφαλής του Εργαστηρίου Αλληλεπίδρασης Ανθρώπου - Υπολογιστή (HCI)
Επικεφαλής του Προγράμματος Διάχυτης Νοημοσύνης
Καθηγητής Επιστήμης Υπολογιστών, Πανεπιστήμιο Κρήτης

Ινστιτούτο Πληροφορικής (ICS)
Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας

Νικολάου Πλαστήρα 100, Βασιλικά Βουτών
Τ.Κ 70013, Ηράκλειο Κρήτης
Τ.Θ 1385

Τηλέφωνο: +30 2810 391741
FAX: +30 2810 391799
Κινητό: : +30 6947 000176
E-mail: csATics.forth.gr

 

Ο Κωνσταντίνος Στεφανίδης είναι Καθηγητής στο Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Κρήτης. Είναι συνεργαζόμενο μέλος ΔΕΠ του Ινστιτούτου Πληροφορικής του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΠ-ΙΤΕ), του οποίου διετέλεσε Διευθυντής επί 13 έτη (2004-2016) και ιδρυτής (1989) και Επικεφαλής του Εργαστηρίου Αλληλεπίδρασης Ανθρώπου - Υπολογιστή (Human - Computer Interaction), καθώς και ιδρυτής (2004) και Επικεφαλής του Προγράμματος Διάχυτης Νοημοσύνης (Ambient Intelligence Program).

 

Ακαδημαϊκές και Ερευνητικές δραστηριότητες

Ο κ. Στεφανίδης έλαβε το B.Sc Honors (1981) και το Ph.D (1987) στην Ηλεκτρονική Μηχανική από το Πανεπιστήμιο του Kent (Canterbury, Ηνωμένο Βασίλειο). Είναι ένας από τους πρωτοπόρους διεθνώς στο επιστημονικό πεδίο της Αλληλεπίδρασης Ανθρώπου - Υπολογιστή (Human - Computer Interaction). Στις αρχές της δεκαετίας του ’90 οργάνωσε την διδασκαλία των πρώτων συναφών μαθημάτων σε ελληνικά πανεπιστήμια και ξεκίνησε τις ερευνητικές του δραστηριότητες στην Ελλάδα, έχοντας έκτοτε επιβλέψει δεκάδες διδακτορικές διατριβές, μεταπτυχιακές και διπλωματικές εργασίες.

Ο κ. Στεφανίδης έχει αναγνωριστεί διεθνώς ως ο ιδρυτής του τομέα της "Σχεδίασης για Όλους" (Design for All) και της "Καθολικής Πρόσβασης" (Universal Access) στην Αλληλεπίδραση Ανθρώπου – Υπολογιστή, έχοντας εισάγει στη επιστημονική βιβλιογραφία τις παραπάνω έννοιες, διατυπώνοντας τις αρχές που τις διέπουν και αναπτύσσοντας το τεχνολογικό πλαίσιο που υποστηρίζει την εφαρμογή τους στις ραγδαίως αναπτυσσόμενες Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ). Ένας από τους πρωταρχικούς στόχους των ερευνητικών και αναπτυξιακών δραστηριοτήτων του κ. Στεφανίδη, ήταν η εξασφάλιση της προσβασιμότητας (accessibility), ευχρηστίας (usability) και θετικής εμπειρίας χρήσης (user experience) εφαρμογών και διαδικτυακών υπηρεσιών, για όλους τους πολίτες, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρία και των ηλικιωμένων.

Από τα τέλη της δεκαετίας του ’80, έχει διατελέσει Επιστημονικός Υπεύθυνος Έργου σε περισσότερα από 150 χρηματοδοτούμενα Ευρωπαϊκά και Εθνικά έργα, Προγραμματικές Συμβάσεις, μελέτες και έργα για τη διεθνή βιομηχανία, καθώς και Επιβλέπων της ανάπτυξης διαδραστικών συστημάτων, εφαρμογών και υπηρεσιών, στο πλαίσιο του Προγράμματος Διάχυτης Νοημοσύνης. Πολλά από τα έργα αυτά έχουν στοχεύσει στην παροχή προσβασιμότητας και ευχρηστίας σε ευπαθείς κατηγορίες χρηστών, καθώς και στη βελτιστοποίηση του κύκλου ανάπτυξης των διεπαφών (user interfaces) διαδραστικών συστημάτων και εφαρμογών.

 

Συγγραφικό έργο

Οι πρωτοποριακές ερευνητικές και αναπτυξιακές εργασίες του κ. Στεφανίδη έχουν δημοσιευτεί σε πάνω από 600 άρθρα, σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά, πρακτικά διεθνών συνεδρίων, κεφάλαια σε εγκυκλοπαίδειες, εγχειρίδια και επιμελημένες εκδόσεις βιβλίων. Έχει επιμεληθεί της έκδοσης των εγχειριδίων "User Interfaces for All - concepts, methods and tools" (Lawrence Erlbaum Associates, 2001) και "The Universal Access Handbook" (CRC Press - Taylor & Francis Group, 2009) που αναφέρονται στις ερευνητικές του δραστηριότητες για την πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία στην αναδυόμενη "κοινωνία της πληροφορίας και της γνώσης". Η μονογραφία "Design for All" στην "on-line Encyclopaedia of Human - Computer Interaction" (Interaction Design Foundation, 2013) αποτελεί μία σύνοψη και συνεισφορά στη διάδοση των μεθόδων και τεχνολογιών της "συμπεριληπτικής" σχεδίασης στην αλληλεπίδραση του ανθρώπου με υπολογιστικά συστήματα.

Ο κ. Στεφανίδης επιμελήθηκε τέσσερες Λευκές Βίβλους που δημοσιεύτηκαν στη διεθνή βιβλιογραφία ως συστάσεις πολιτικής για την έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη προς μια "Κοινωνία της Πληροφορίας για Όλους" προς αξιοποίηση από διεθνείς οργανισμούς, κρατικούς φορείς και τη βιομηχανία:

 

Συντακτικές δραστηριότητες

Ο κ. Στεφανίδης είναι ο ιδρυτής (2000) και αρχισυντάκτης του "International Journal Universal Access in the Information Society" που εκδίδεται από τον οίκο Springer-Nature.

Από τον Ιανουάριο του 2016, είναι αρχισυντάκτης του "International Journal of Human-Computer Interaction" που εκδίδεται από τον οίκο Taylor & Francis.

 

Διοικητικές θέσεις

Από το 2004 έως το 2016: Διευθυντής του Ινστιτούτου Πληροφορικής του ΙΤΕ και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΙΤΕ.

Από το 2004 έως το 2016: μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Επιστημονικού και Τεχνολογικού Πάρκου Κρήτης, υπηρετώντας ως Πρόεδρός του από το 2003 έως το 2010.

Από το 2016 έως το 2020: μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της εταιρείας FORTHnet, τεχνοβλαστού του Ινστιτούτου Πληροφορικής του ΙΤΕ (ορισμένος από το Διοικητικό Συμβούλιο του ΙΤΕ).

Από τον Ιανουάριο του 2017: Πρόεδρος του Περιφερειακού Συμβουλίου Έρευνας και Καινοτομίας Κρήτης (ΠΣΕΚ-Κ) (όντας ο Επιμελητής του πρώτου Κανονισμού Λειτουργίας του ΠΣΕΚ-Κ που απετέλεσε το πρότυπο για τα υπόλοιπα ΠΣΕΚ της Ελλάδος).

Ο κ. Στεφανίδης τον Απρίλιο του 2021 επελέγη για τη θέση του Προέδρου της Εθνικής Αρχής Προσβασιμότητας.

 

Συμμετοχή σε Εθνικές και Ευρωπαϊκές Επιτροπές

Από το 1989 έως το 2016: Εθνικός εκπρόσωπος στις επιτροπές διαχείρισης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των προγραμμάτων-πλαισίων Έρευνας και Ανάπτυξης στον τομέα των τεχνολογιών της Κοινωνίας της Πληροφορίας (ΤΠΕ).

Από το 2006 έως το 2012: Εθνικός εκπρόσωπος και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια Δικτύων και Πληροφοριών (ENISA), έχοντας συμμετάσχει και συμβάλει ενεργά στις προσπάθειες ίδρυσης του Ευρωπαϊκού Οργανισμού και στη φιλοξενία του στο Ηράκλειο Κρήτης (προπαρασκευαστικές φάσεις που ξεκίνησαν το 2002).

Από το 2008 έως το 2009: μέλος της Τομεακής Επιστημονικής Επιτροπής Πληροφορικής του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας και Τεχνολογίας (ΕΣΕΤ), Υπουργείο Ανάπτυξης.

Από τον Σεπτέμβριο 2013 έως τον Σεπτέμβριο 2014: Συντονιστής της πενταμελούς νομοπαρασκευαστικής επιτροπής για τη σύνταξη του νέου νομοθετικού πλαισίου για την έρευνα και την καινοτομία (ν. 4310/2014).

Από το 2014 έως το 2016: μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας και Τεχνολογίας (ΕΣΕΤ), Υπουργείο Παιδείας.

 

Διεθνής Πρωτοβουλίες

Ο κ. Στεφανίδης ίδρυσε και προέδρευσε (1995-2006) του ERCIM Working Group "User Interfaces for All" της Ευρωπαϊκής Ερευνητικής Κοινοπραξίας για την Πληροφορική και τα Μαθηματικά (ERCIM), διοργανώνοντας στο πλαίσιο αυτό εννέα διεθνή Workshops.

Κατά την περίοδο 1997-2000 υπήρξε ο ιδρυτής και προέδρευσε του Διεθνούς Επιστημονικού Φόρουμ Information Society for All, στο πλαίσιο του οποίου εκδόθηκαν δύο Λευκές Βίβλοι αναφορικά με τον οδικό χάρτη και με τις απαιτούμενες δράσεις Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης, σε διεθνή κλίμακα. Οι δράσεις αυτές χρηματοδοτήθηκαν και υιοθετήθηκαν αφενός από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (COM(1999) 687 final) και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (eEurope: an Information Society for All, Lisbon, 2000) και αφετέρου από το National Science Foundation (nsf03612 Universal Access | NSF).

Από το 2001 είναι ο ιδρυτής του Θεματικού Διεθνούς Συνεδρίου Universal Access in Human - Computer Interaction, συνδεδεμένου στο Διεθνές διαθεματικό συνέδριο HCI International την Προεδρία του οποίου ανέλαβε το 2007.

 

Διακρίσεις και βραβεία

Ο κ. Στεφανίδης έδωσε, κατόπιν προσκλήσεως, πολλές διακεκριμένες διαλέξεις, εναρκτήριες και κεντρικές ομιλίες για τις ερευνητικές του δραστηριότητες και ιδιαιτέρως αναφορικά με τη συμπεριληπτική σχεδίαση και την καθολική πρόσβαση.

Το 1999 έλαβε το Βραβείο "Επιστήμης και Τεχνολογίας Πληροφορικής και Επικοινωνιών" του ERCIM για το ερευνητικό του έργο που αναφέρεται στη μονογραφία "Σχεδιασμός για όλους στην Κοινωνία της Πληροφορίας: Προκλήσεις στην καθολική πρόσβαση στην εποχή της πληροφορίας".

Το 2000 έλαβε το ERCIM AWARD για τα επιτεύγματά του ως ιδρυτής και πρόεδρος του ERCIM Working Group "User interfaces for All".

Το 2010 εξελέγη μέλος του Τομέα Πληροφορικής της Academia Europaea (Τhe European Academy of Humanities, Letters and Sciences).

Tον Δεκέμβριο του 2016 του απονεμήθηκε ο τιμητικός τίτλος του "Διακεκριμένου Μέλους του ΙΤΕ".

 

Συνεισφορά στην Ευρωπαϊκή πολιτική Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης

Από τα τέλη της δεκαετίας του '80, ο κ. Στεφανίδης έχει συμβάλλει ενεργά στην πολιτική Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Κοινωνία της Πληροφορίας και ειδικότερα για την ισότιμη πρόσβαση σε αυτήν από άτομα με αναπηρία και ηλικιωμένους, είτε ως μέλος επιτροπών εμπειρογνωμόνων, ή ως Εθνικός Εκπρόσωπος στις Διαχειριστικές Επιτροπές των διαδοχικών Προγραμμάτων Πλαισίων στον τομέα των ΤΠΕ.

Ήταν ένας από τους συνιδρυτές του Ευρωπαϊκού Δικτύου Ηλεκτρονικής Προσβασιμότητας (EDeAN) και ο ιδρυτής του αντίστοιχου Εθνικού Δικτύου GR-DeAN. Είναι επίσης ο κύριος επιμελητής της Λευκής Βίβλου του EDEAN (2006) που σκιαγράφησε τον οδικό χάρτη για μελλοντικές ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για τον Σχεδιασμό για Όλους, την ηλεκτρονική προσβασιμότητα και την ηλεκτρονική ένταξη ατόμων με αναπηρία και ηλικιωμένων.

Ο κ. Στεφανίδης ήταν ο Επιστημονικός Υπεύθυνος του έργου InterLink (International Cooperation Activities in Future and Emerging ICTs - Coordination Actions enabling the European research community to interact with research communities outside Europe in a series of strategic, basic research areas) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (2006-2009).

 

Απήχηση και αξιοποίηση των ερευνητικών αποτελεσμάτων

Τα αποτελέσματα των ερευνητικών και αναπτυξιακών δραστηριοτήτων του κ. Στεφανίδη περιλαμβάνουν μεθοδολογίες, λογισμικό και εργαλεία σχεδιασμού για την ανάπτυξη διαδραστικών εφαρμογών και υπηρεσιών που ικανοποιούν τις απαιτήσεις διαφορετικών κατηγοριών χρηστών, πλατφορμών και περιβαλλόντων χρήσης. Οι μεθοδολογίες και τα εργαλεία αυτά, έχουν υιοθετηθεί διεθνώς, από ακαδημαϊκά και ερευνητικά ιδρύματα και από τη βιομηχανία. Έχουν χρησιμοποιηθεί επίσης για εκπαιδευτικούς σκοπούς, σε συνδυασμό με τα εγχειρίδια που επιμελήθηκε ο κ. Στεφανίδης, σε Πανεπιστημιακά μαθήματα προπτυχιακού και μεταπτυχιακού επιπέδου. Χρησιμοποιώντας τις μεθόδους και τα εργαλεία αυτά, έχουν αναπτυχθεί και χρησιμοποιούνται on-line διαδικτυακές πύλες και υπηρεσίες προσβάσιμες από άτομα με αναπηρίες.

Στην δεκαετία ’90, ο κ. Στεφανίδης συνεισέφερε στο ISO 9241 TC 159 / WG 5 / SC 4 (Software Ergonomics) για το θέμα της προσβασιμότητας διαδραστικών εφαρμογών και τηλεματικών υπηρεσιών από άτομα με αναπηρίες και συμμετείχε στις αρχικές προσπάθειες για τα de facto πρότυπα της Παγκόσμιας Κοινοπραξίας Ιστού (W3C) με στόχο τη δημιουργία οδηγιών προσβασιμότητας στο Διαδίκτυο (W3C Web Accessibility Initiative - WAI).

Τα αποτελέσματα των ερευνητικών και αναπτυξιακών δραστηριοτήτων του κ. Στεφανίδη, αλλά και η συνεισφορά του σε θέματα καθορισμού πολιτικής για ισότιμη πρόσβαση ατόμων με αναπηρία στην κοινωνία της πληροφορίας, σε εθνικό και Ευρωπαϊκό επίπεδο (εκπροσωπώντας την Ελλάδα, ή ως εμπειρογνώμονας), είχαν ιδιαίτερη απήχηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση και αξιοποιήθηκαν ποικιλοτρόπως από συλλόγους ατόμων με αναπηρία στη χώρα μας και στο εξωτερικό. Ιδιαίτερα παραγωγική αποδείχτηκε η συνεργασία με την Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (ΕΣΑΜΕΑ) και το European Disability Forum (EDF).

Από το 2004, ο κ. Στεφανίδης είναι ο Ιδρυτής και Επικεφαλής του Προγράμματος Διάχυτης Νοημοσύνης (AmI) του Ινστιτούτου Πληροφορικής του ΙΤΕ, στο πλαίσιο του οποίου αναπτύσσονται υπό την εποπτεία του και αξιοποιούνται νέες τεχνολογίες σε εφαρμογές και διαδραστικά συστήματα, πολλά από τα οποία εγκαθίστανται σε δημόσιους χώρους (μουσεία, αεροδρόμια, λιμάνια, κλπ.), όπου πολλοί επισκέπτες τα χρησιμοποιούν καθημερινά. Επίσης, έχει πρωτοστατήσει για τη δημιουργία, στο Ινστιτούτο Πληροφορικής του ΙΤΕ, μιας ερευνητικής υποδομής που βρίσκεται σε διαρκή ανάπτυξη και χρησιμοποιείται για την προσομοίωση έξυπνων διαδραστικών χώρων, σε διάφορους τομείς εφαρμογών (έξυπνο σπίτι, έξυπνη τάξη, έξυπνο γραφείο, έξυπνο μουσείο, έξυπνο δωμάτιο ψυχαγωγίας, έξυπνος κήπος, κλπ.) παρέχοντας ένα "περιβάλλον δοκιμών και πιλοτικής ανάπτυξης" για πρωτοποριακές διεπιστημονικές και διαθεματικές ερευνητικές και αναπτυξιακές δραστηριότητες, όπου ομάδες τελικών χρηστών μπορούν να συμμετέχουν ενεργά σε όλον τον κύκλο ανάπτυξης, μέσω συμμετοχικού σχεδιασμού (participatory design) και μελετών αξιολόγησης (user studies).

Κατάλογος δημοσιεύσεων

  • Διεθνή επιστημονικά περιοδικά (με κρίση πλήρους άρθρου) (79)
  • Δημοσιεύσεις σε Πρακτικά Διεθνών Συνεδρίων (με κρίση πλήρους άρθρου) (107)
  • Δημοσιεύσεις σε Πρακτικά Διεθνών Ημερίδων (με κρίση πλήρους άρθρου) (32)
  • Επιμέλεια βιβλίων (και συγγραφή κεφαλαίων σε αυτά) (7)
  • Συγγραφή κεφαλαίων σε βιβλία και εγκυκλοπαίδειες (53)
  • Επιμέλεια Πρακτικών Διεθνών Συνεδρίων και Ημερίδων (98)
  • Διακεκριμένες διαλέξεις (2)
  • Κεντρική ομιλία σε μεγάλα διεθνή συνέδρια και ημερίδες (13)
  • Tutorials σε σημαντικά διεθνή συνέδρια (8)
  • Κύρια άρθρα σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά (3)
  • Communications σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά (4)
  • Δημοσιεύσεις σε διεθνή συνέδρια και ημερίδες (με κρίση περίληψης) (131)
  • Λευκές Βίβλοι (7)
  • Policy Papers (2)
  • Position Papers σε διεθνή συνέδρια και ημερίδες (με κρίση πλήρους άρθρου) (11)
  • Προσκεκλημένες δημοσιεύσεις σε διεθνή συνέδρια και ημερίδες (20)
  • Position Papers σε ημερίδες του ERCIM (με κρίση πλήρους άρθρου) (5)
  • Παρουσιάσεις poster σε διεθνή συνέδρια και ημερίδες (με κρίση περίληψης) (41)
  • Κεντρικά άρθρα, Άρθρα του Συντάκτη και Άρθρα στο ERCIM News (54)
  • Άρθρα σε επιστημονικά ενημερωτικά δελτία (με κρίση πλήρους άρθρου) (4)
  • Τεχνικές Αναφορές του ΙΠ-ΙΤΕ (20)
  • Άλλες Τεχνικές Αναφορές (6)
  • Εσωτερικές Αναφορές του ΕΑΥ (ΙΠ-ΙΤΕ) (2)
  • Σεμινάρια (10)
  • Προσκεκλημένες Ομιλίες (91)
  • Προσκεκλημένα άρθρα σε επιστημονικά ενημερωτικά δελτία (2)
  • Blog Posts (1)
  • Μονογραφίες (2)
  • Posters σε Διεθνή Συνεδρία και Ημερίδες (με κρίση πλήρους άρθρου) (1)
  • Κατάλογος Έργων