Το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) ανακοινώνει με ιδιαίτερη υπερηφάνεια μια σημαντική διάκριση στην εξαιρετικά ανταγωνιστική ευρωπαϊκή πρόσκληση HORIZON-WIDERA-2025-ACCESS-01-01: Teaming for Excellence. Η πρόταση SPACE-Crete, με συντονιστή τον Παναγιώτη Τσακαλίδη, Καθηγητή του Τμήματος Επιστήμης Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Κρήτης και Διευθυντή του Ινστιτούτου Πληροφορικής του ΙΤΕ, και συνολικό προϋπολογισμό 35 εκατομμύρια ευρώ για 6 χρόνια, κατέλαβε τη 2η θέση ανάμεσα σε 61 προτάσεις από όλη την Ευρώπη και την 1η θέση μεταξύ των ελληνικών συμμετοχών.
Το έργο SPACE-Crete θα δημιουργήσει το Κέντρο Αριστείας Κρήτης σε Αναδυόμενες Διαστημικές Τεχνολογίες (CCEST), το οποίο θα λειτουργεί ως ανεξάρτητος φορέας με προοπτική οικονομικής αυτοδυναμίας. Με την αξιοποίηση της συνδυασμένης τεχνογνωσίας των Ινστιτούτων Πληροφορικής (ΙΠ), Αστροφυσικής (ΙΑ) και Ηλεκτρονικής Δομής και Λέιζερ (ΙΗΔΛ) του ΙΤΕ, το CCEST θα δομηθεί γύρω από τρεις στενά διασυνδεδεμένους ερευνητικούς άξονες: έξυπνα διαστημικά συστήματα, οπτικές και κβαντικές επικοινωνίες, και κβαντικούς αισθητήρες.
Με έμφαση στις διαστημικές επικοινωνίες, την επιτήρηση και παρακολούθηση του διαστήματος, καθώς και την παρατήρηση της Γης, το κέντρο θα διαμορφώσει για πρώτη φορά στη Νοτιοανατολική Ευρώπη ένα πλήρως ολοκληρωμένο διαστημικό οικοσύστημα. Το οικοσύστημα αυτό θα καλύπτει όλο το φάσμα της καινοτομίας, από τη βασική έρευνα, νέες υποδομές πιστοποιημένες από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA) και το αναβαθμισμένο Αστεροσκοπείο Σκίνακα, έως την τεχνολογική ωρίμανση και την αξιοποίησή των τεχνολογιών από τη βιομηχανία.
Το όραμα αυτό θα υλοποιηθεί μέσα από μια στρατηγική σύμπραξη με τρεις από τους πλέον καταξιωμένους ευρωπαϊκούς οργανισμούς έρευνας στον διαστημικό τομέα. Το CEA, ο μεγαλύτερος δημόσιος ερευνητικός φορέας της Γαλλίας, συμμετέχει μέσω των εργαστηρίων Space Architecture & Systems και CosmoStat. Το DLR, , το κορυφαίο γερμανικό κέντρο αεροδιαστημικής έρευνας, συνεισφέρει εξειδικευμένη γνώση σε κβαντικές τεχνολογίες και δορυφορική πλοήγηση. Παράλληλα, η OHB-Hellas, , μέλος του γερμανικού ομίλου OHB SE, της τρίτης μεγαλύτερης εταιρείας διαστημικών τεχνολογιών στην Ευρώπη, συμμετέχει ως βασικός βιομηχανικός εταίρος.
Σε εθνικό επίπεδο, το Πανεπιστήμιο Κρήτης κατέχει καίρια θέση, αναλαμβάνοντας την ευθύνη για την εκπαιδευτική αποστολή του CCEST. Μέσω της Σχολής Θετικών και Τεχνολογικών Επιστημών και της στενής συνεργασίας του με το ΙΤΕ, θα αποτελέσει τον βασικό πυλώνα ανάπτυξης των μεταπτυχιακών προγραμμάτων του Κέντρου, συμβάλλοντας στην εκπαίδευση της επόμενης γενιάς επιστημόνων και μηχανικών στο νησί.
Η επιτυχία αυτή υπερβαίνει κατά πολύ μια απλή ακαδημαϊκή διάκριση. Παρά το υψηλό επίπεδο ερευνητικής αριστείας που διαθέτει, η Ελλάδα δεν έχει μέχρι σήμερα καταφέρει να κατακτήσει τη θέση που της αναλογεί στην ευρωπαϊκή διαστημική οικονομία. Το CCEST φιλοδοξεί να ανατρέψει αυτή την πραγματικότητα, καλύπτοντας ένα διαρθρωτικό κενό που έχει επιβραδύνει την ανάπτυξη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης στο τομέα του διαστήματος.
Σε εθνικό επίπεδο, το CCEST θα λειτουργήσει ως κεντρικός κόμβος συντονισμού για τις αναδυόμενες διαστημικές τεχνολογίες, ενισχύοντας ουσιαστικά τη στρατηγική διαστημική κατεύθυνση της χώρας και συμπληρώνοντας τις εθνικές επενδύσεις σε μικροδορυφόρους και επίγειους σταθμούς. Ως αξιόπιστος εταίρος της ESA, θα συμβάλει στην ενδυνάμωση της ελληνικής παρουσίας στο ευρωπαϊκό διαστημικό πρόγραμμα, βελτιώνοντας το ισοζύγιο επιστροφής και διευρύνοντας τις δυνατότητες συμμετοχής σε μεγάλης κλίμακας ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες
Για την Κρήτη, τα οφέλη θα είναι άμεσα και πολυδιάστατα. Το Κέντρο αναμένεται να δημιουργήσει περισσότερες από 120 θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης, προσελκύοντας τόσο Έλληνες επιστήμονες της διασποράς όσο και διεθνές ερευνητικό δυναμικό. Το αναβαθμισμένο Αστεροσκοπείο Σκινάκα θα εξελιχθεί σε κορυφαία ευρωπαϊκή υποδομή ανάπτυξης τεχνολογιών για οπτικές και κβαντικές επικοινωνίες, με σαφή προοπτική να αποτελέσει το κύριο επιχειρησιακό κέντρο τηλεπικοινωνιών εδάφους-δορυφόρων στη χώρας μας. Παράλληλα, ένας εξειδικευμένος κόμβος καινοτομίας θα ενισχύσει την ανάπτυξη νεοφυών επιχειρήσεων βαθιάς τεχνολογίας, ενσωματώνοντας τη διαστημική τεχνολογία στον αναπτυξιακό σχεδιασμό του νησιού.
Η εκπαίδευση και η ενδυνάμωση του ανθρώπινου δυναμικού αποτελούν θεμέλιο της αποστολής του CCEST. Το Κέντρο θα προσφέρει ένα ολοκληρωμένο φάσμα εκπαιδευτικών δράσεων, από προγράμματα κατάρτισης και δια βίου μάθησης για φοιτητές και επαγγελματίες, έως διεθνή μεταπτυχιακά και διδακτορικά προγράμματα. Με αυτόν τον τρόπο, θα διαμορφώσει ένα δυναμικό οικοσύστημα επιστημόνων και επιχειρηματιών, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη του ελληνικού διαστημικού τομέα και στην ανάσχεση της διαρροής επιστημονικού δυναμικού από την Κρήτη και τη χώρα συνολικά.
Το SPACE-Crete και το ΙΤΕ εκφράζουν τις θερμές τους ευχαριστίες προς τους φορείς των οποίων η συνεπένδυση, σε συνδυασμό με την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, καθιστά εφικτή την υλοποίηση του CCEST: το το Υπουργείο Ανάπτυξης, το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, την Περιφέρεια Κρήτης και τη Motor Oil Hellas.
Με την προσθήκη της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης, η συνολική επένδυση στο CCEST ανέρχεται στα 35 εκατομμύρια ευρώ, καθιστώντας το ένα από τα σημαντικότερα έργα έρευνας και καινοτομίας που έχουν υλοποιηθεί ποτέ στην Κρήτη. Η στήριξη αυτή, η οποία αντανακλά υψηλό επίπεδο εμπιστοσύνης από την κυβέρνηση και τον βιομηχανικό τομέα, επιβεβαιώνει ότι η αριστεία στις διαστημικές τεχνολογίες αποτελεί πλέον στρατηγική προτεραιότητα για την Ελλάδα και την Κρήτη.
Ο Διευθυντής του Ινστιτούτου Πληροφορικής του ΙΤΕ και Συντονιστής του SPACE-Crete, καθηγητής Παναγιώτης Τσακαλίδης, είπε: «Η έγκριση του SPACE-Crete αποτελεί μια σημαντική επιτυχία για το ΙΤΕ και για την Κρήτη. Το έργο αυτό εκφράζει στην πράξη τη μοναδική διεπιστημονικότητα και δύναμη της συνεργασίας μεταξύ των Ινστιτούτων του ΙΤΕ τα οποία συνθέτουν ένα ενιαίο, διεθνώς ανταγωνιστικό οικοσύστημα διαστημικής έρευνας και τεχνολογίας. Παράλληλα, η στρατηγική σύμπραξη με τρεις κορυφαίους ευρωπαϊκούς φορείς, το CEA, το DLR και την OHB-Hellas, επιβεβαιώνει ότι το εγχείρημα έχει ισχυρή ευρωπαϊκή διάσταση και εμβέλεια. Το όραμά μας είναι σαφές: να μετατρέψουμε την Κρήτη στο “SPACE Island of Southeastern Europe”, έναν κόμβο αριστείας που θα τοποθετήσει τη χώρα μας στον ευρωπαϊκό χάρτη των διαστημικών τεχνολογιών με τρόπο ουσιαστικό και διαρκή.
Ο Πρόεδρος του ΙΤΕ, καθηγητής Βασίλης Χαρμανδάρης, είπε: «Η επιτυχία του SPACE-Crete αποτελεί μια ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη για το ΙΤΕ και μια φυσική συνέχεια του οράματος των ιδρυτών του Ιδρύματος και του Αστεροσκοπείου Σκίνακα. Από τα πρώτα του βήματα, το ΙΤΕ και οι πρωτοπόροι επιστήμονές του έθεσαν ως στόχο να εντάξουν την Ελλάδα και την Κρήτη σε μια διεθνή, εξωστρεφή πορεία αριστείας στις θετικές επιστήμες, αναπτύσσοντας υποδομές και συνεργασίες που ξεπερνούν τα εθνικά όρια.
Σήμερα, το SPACE-Crete, με την στήριξη της πολιτείας και των φορέων που εμπιστεύτηκαν, έρχεται να υλοποιήσει αυτό ακριβώς το όραμα: ενισχύει τις συνέργειες μεταξύ των Ινστιτούτων του ΙΤΕ, αξιοποιεί και επεκτείνει τις κοινές ερευνητικές υποδομές με το Πανεπιστήμιο Κρήτης και, με την καθοριστική συμβολή κορυφαίων ευρωπαϊκών εταίρων και ιδιωτικών φορέων, θέτει τα θεμέλια για ένα φιλόδοξο εγχείρημα αιχμής. Πρόκειται για μια πρωτοβουλία που δεν περιορίζεται στη συνέχιση της επιστημονικής μας παράδοσης, αλλά τη διευρύνει δυναμικά, ενισχύοντας τη θέση της Κρήτης και της Ελλάδας στον διεθνή χάρτη της έρευνας και της καινοτομίας, ενώ παράλληλα δημιουργεί νέες προοπτικές τεχνολογικής και οικονομικής ανάπτυξης.»
