Πλατφόρμα ανάπτυξης προσβάσιμου εκπαιδευτικού λογισμικού για Τυφλούς Μαθητές και Μαθητές με Προβλήματα Όρασης

Η πλατφόρμα Starlight επιτρέπει τη δημιουργία αλληλεπιδραστικού εκπαιδευτικού λογισμικού, προσβάσιμου από Τυφλούς και Άτομα με Προβλήματα Όρασης. Η πλατφόρμα σχεδιάστηκε και αναπτύχθηκε από το Εργαστήριο Αλληλεπίδρασης Ανθρώπου-Υπολογιστή και το Κέντρο Καθολικής Πρόσβασης και Υποστηρικτικών Τεχνολογιών του Ινστιτούτου Πληροφορικής του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΠ-ΙΤΕ). Η σχεδίαση, καθώς και η αξιολόγηση της ευχρηστίας του λογισμικού, έγινε σε συνεργασία με τον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Τυφλών (ΠΣΤ). Στο λογισμικό περιλαμβάνεται και η τεχνολογία σύνθεσης φωνής από κείμενο «Εκφωνητής+» του Ινστιτούτου Επεξεργασίας του Λόγου / Ε. Κ. «Αθηνά».

Τα «ηλεκτρονικά εκπαιδευτικά βοηθήματα» που μπορούν να δημιουργηθούν με το Starlight είναι κάτι πολύ περισσότερο από απλά βιβλία σε ψηφιακή μορφή, καθώς προσφέρουν τόσο στους μαθητές, όσο και στους εκπαιδευτικούς, ένα σύνολο από αλληλεπιδραστικά εκπαιδευτικά εργαλεία. To Starlight έχει ήδη χρησιμοποιηθεί για την ανάπτυξη 8 προϊόντων εκπαιδευτικού λογισμικού για το Δημοτικό και το Γυμνάσιο σε συνεργασία με τις Εκδόσεις Σαββάλας.

Το Ινστιτούτο Πληροφορικής του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΠ-ΙΤΕ) έχει δημιουργήσει μια περιορισμένη έκδοση του Starlight, που περιλαμβάνει μόνο το λογισμικό ανάγνωσης ηλεκτρονικών βιβλίων Starlight Reader, η οποία διανέμεται δωρεάν σε τυφλούς και αμβλύωπες.

Μέσω αυτής της έκδοσης παρέχεται η δυνατότητα της αναπαραγωγής και ανάγνωσης ηλεκτρονικών βιβλίων , τα οποία επίσης διανέμονται δωρεάν μέσα από το διαδικτυακό τόπο του ΙΠ-ΙΤΕ.

Η πλατφόρμα αποτελείται από δύο λειτουργικά τμήματα:

α) Starlight Reader: Λογισμικό Ανάγνωσης

Το Starlight Reader επιτρέπει την αναπαραγωγή ηλεκτρονικών εκπαιδευτικών βοηθημάτων που έχουν δημιουργηθεί με το Starlight Writer και υποστηρίζει πλήρως την αλληλεπίδραση με αυτά. Είναι κατάλληλα σχεδιασμένο για μη οπτική αλληλεπίδραση, καθώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί πλήρως χωρίς να απαιτείται καν η ύπαρξη οθόνης ή ποντικιού. Η αλληλεπίδραση με το χρήστη γίνεται μέσω συνθετικής ομιλίας, οθόνης Braille και πληκτρολογίου.

Η πλοήγηση είναι πολύ εύκολη και γρήγορη και μπορεί να γίνει σε οποιοδήποτε επίπεδο (κεφάλαιο, ενότητα, παράγραφο, πρόταση, λέξη, γράμμα), καθώς επίσης και στο ίδιο το ιστορικό της πλοήγησης. Για να διαχωρίζεται κατά την ανάγνωση το εκπαιδευτικό περιεχόμενο από την (ακουστική) διεπαφή, χρησιμοποιούνται δυο διαφορετικές φωνές, μία αντρική και μια γυναικεία. Επιπλέον, γίνεται χρήση χαρακτηριστικών ήχων για να μπορεί να αντιληφθεί ο χρήστης ότι κάποια συγκεκριμένη λειτουργία επιτελέστηκε επιτυχώς (π.χ. αλλαγή ενότητας, μετάβαση σε σύνδεσμο) ή ότι το συγκεκριμένο τμήμα του κειμένου έχει κάποιο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό (π.χ. είναι σύνδεσμος, υπάρχουν σχετικές σημειώσεις). Οι χρήστες μπορούν να έχουν πρόσβαση στην πλήρη λειτουργικότητα του Starlight Readerτόσο μέσω πλήκτρων συντόμευσης (shortcut keys), όσο και μέσω ενός ιεραρχικού μη οπτικού μενού.

Εκτός από τον μη οπτικό τρόπο αλληλεπίδρασης, το Starlight Reader προσφέρει και μια οπτική διεπαφή, η οποία χρησιμοποιείται με το ποντίκι και επιτρέπει σε κάποιον τρίτο (π.χ. εκπαιδευτικό ή γονιό) να έχει μια συνολική εικόνα του ιστορικού πλοήγησης και των επιδόσεων του χρήστη και να δει (ή να αλλάξει) το σημείο στο οποίο αυτός βρίσκεται. Η οπτική διεπαφή μπορεί να χρησιμοποιηθεί επίσης από άτομα με μειωμένη όραση, καθώς υποστηρίζει μεγέθυνση σε οποιανδήποτε βαθμό της γραμματοσειράς που χρησιμοποιείται.

Το Starlight Reader απευθύνεται σε μαθητές όλων των ηλικιών, ξεκινώντας από το Δημοτικό, φτάνοντας έως ακόμη και το Πανεπιστήμιο. Για το λόγο αυτό, έχει τη δυνατότητα να προσφέρει εναλλακτικά επίπεδα λειτουργικότητας, ανάλογα με τις ανάγκες και τις γνώσεις του εκάστοτε χρήστη. Επίσης, έχει τη δυνατότητα να παρέχει βοήθεια για την τρέχουσα εργασία του χρήστη (context-sensitive help), ενώ υποστηρίζει τη δημιουργία διαφορετικών προφίλ χρηστών και έτσι μπορεί να χρησιμοποιείται από πολλά διαφορετικά άτομα.

β) Starlight Writer: Λογισμικό Συγγραφής

Το Starlight Writer επιτρέπει τη δημιουργία, επεξεργασία και αποθήκευση ηλεκτρονικών εκπαιδευτικών βοηθημάτων. Υποστηρίζει τη συγγραφή εκπαιδευτικού περιεχομένου και τη δόμηση του σε κεφάλαια, ενότητες, υποενότητες, παραγράφους, κλπ. Κάθε πρόταση μπορεί να συνοδεύεται από σημειώσεις / σχόλια καθώς και αναφορές σε άλλα σημεία του βιβλίου. Στο τέλος κάθε ενότητας μπορούν να προστεθούν ασκήσεις για εμπέδωση του περιεχομένου, με αυτόματη διόρθωση και αναφορά αποτελεσμάτων. Οι τύποι ασκήσεων που υποστηρίζονται είναι: (α) πολλαπλής επιλογής, (β) σωστό / λάθος, (γ) συμπλήρωσε το κενό και (δ) ερωτήσεις «ανοιχτού τύπου» (δηλαδή χωρίς συγκεκριμένη, προδιαγεγραμμένη, απάντηση). Επιπλέον, στο βοήθημα μπορούν να συμπεριληφθούν συγκεντρωτικά διαγωνίσματα τα οποία αναφέρονται σε συγκεκριμένη ύλη, κεφάλαιο ή και σε ολόκληρο το βοήθημα και μπορούν να περιλαμβάνουν ασκήσεις όλων των παραπάνω τύπων.