Ε1. Μετάφραση
του CIDOC Conceptual Reference Model (ISO/CD21127) στα ελληνικά
και οδηγίες χρήσης αυτού
Περιγραφή:
To "CIDOC CRM" είναι ένα οντοκεντρικό σημασιολογικό μοντέλο,
το οποίο αναπτύχθηκε από ειδική Ομάδα Εργασίας του ICOM/CIDOC. Από
το Σεπτέμβριο του 2000 το CIDOC/CRM αποτελεί σχέδιο προτύπου ISO
( ISO/CD21127), πράγμα το οποίο επιτεύχθηκε με την συνεργασία της
ομάδας CIDOC CRM SIG και της επιτροπής ISO/TC46/SC4/WG9.
Το CIDOC/CRM αποτελεί μια οντολογία για μοντελοποίηση πολιτισμικής
πληροφορίας και περιγράφει σε τυπική γλώσσα τις άμεσες και έμμεσες
έννοιες και σχέσεις που εμφανίζονται ως στοιχεία των εν χρήσει πληροφοριακών
δομών στην τεκμηρίωση της πολιτισμικής κληρονομιάς. To CIDOC/CRM
αποσκοπεί στην θεμελίωση καλής πρακτικής στην μοντελοποίηση ποικίλων
πληροφοριών με μια ενιαία λογική γλώσσα, ώστε κοινές έννοιες και
είδη συσχέτισης να μπορούν να ταυτισθούν αυτομάτως. Επίσης μπορεί
να χρησιμοποιηθεί ως πρωτόκολλο ανταλλαγής πληροφοριών. Επί του
παρόντος είναι η μόνη διεθνώς αναγνωρισμένη λύση για την σημασιολογική
διασύνδεση των διαφόρων μορφών πολιτισμικής πληροφορίας.
Αποτέλεσμα:
Μετάφραση του CIDOC/CRM στα ελληνικά.
Πηγές:
- Nick Crofts, Ifigenia Dionissiadou, Martin Doerr, Matthew
Stiff (editors), Definition of the CIDOC object-oriented
Conceptual Reference Model, April 2004 (version 4.0).
Produced by the ICOM/CIDOC, Documentation Standards Group, continued
by the CIDOC CRM Special Interest Group, http://cidoc.ics.forth.gr/official_release_cidoc.html
- Ιnternational guidelines for museum object information
: the CIDOC information categories / edited by a joint
project team of the CIDOC Data and Terminology and the CIDOC Data
Model Working Groups. Editors: Alice Grant, Josephine Nieuwenhuis,
Toni Petersen. Paris: CIDOC, 1995. Printed version, ISBN
92- 9012-124-6.
Available from ICOM
or on-line
(English version). For further information, see the outline
Μορφή:
Κείμενο.
Ε2. Πρότυπα σχήματα τεκμηρίωσης συμβατά με
το ISO/CD21127 και οδηγοί εφαρμογής αυτών
Γενική περιγραφή:
To CIDOC CRM προτείνει μία κοινή βάση ερμηνείας και μία κοινή λογική
για να διέπει τις διάφορες μορφές τεκμηρίωσης. Δεν υπαγορεύει όμως
τα εκάστοτε στοιχεία της τεκμηρίωσης. Σκοπός των "προτύπων
σχημάτων" που προτείνονται εδώ είναι να προσφέρουν ένα σύνολο
υποδειγμάτων καλής πρακτικής, σύμφωνων με το πρότυπο CIDOC CRM,
προς χρήση σε ορισμένους σπουδαίους και πολυπληθείς τομείς του ελληνικού
πολιτισμικού αποθέματος, οι προσεγγίσεις στην τεκμηρίωση των οποίων
έχουν ήδη φθάσει σε στάδιο ωριμότητας τέτοιο, ώστε να υπάρχουν οι
προϋποθέσεις άμεσης εφαρμογής μιας κοινής πρακτικής. Τα υποδείγματα
αυτά, που μπορούν να θεωρηθούν ως ψηφιακοί "τύποι δελτίων",
θα περιλαμβάνουν τα θεωρούμενα ως ελάχιστα στοιχεία τεκμηρίωσης,
προς καταχώριση εφ' όσον είναι γνωστά, με την δυνατότητα επέκτασης,
πάντα σύμφωνης με το CIDOC CRM, για υποστήριξη περαιτέρω αναγκών
και εξειδικευμένων μελετών.
Ε2.1 Βασικά δεδομένα περιγραφής μουσειακών
αντικειμένων και αντικειμένων συλλογών και εξειδίκευση για αρχαιολογικά
και εθνολογικά δεδομένα
Αποτέλεσμα:
Προδιαγραφή ενός σώματος βασικών δεδομένων για την τεκμηρίωση μουσειακών
αντικειμένων και συλλογών και εξειδίκευση αυτών σε αρχαιολογικά
και εθνολογικά δεδομένα. Θα καλύπτει όλα τα είδη αντικειμένων μουσείων
και συλλογών και θα περιλαμβάνει τα βασικά στοιχεία ταύτισης, ταξινόμησης,
φυσικής μορφής και σύστασης, εντοπισμού, ιστορικά και κοινωνικά
συμφραζόμενα κατασκευής, χρήσης, εύρεσης και ιδιοκτησίας και, τέλος,
συσχέτισης με άλλα αντικείμενα. Δεν θα γίνει περαιτέρω εξειδίκευση
για ιστορικά κειμήλια και έργα τέχνης. Στο μέλλον μπορούν να προστεθούν
εξειδικεύσεις για μουσικά όργανα, τεχνολογία, φυσική ιστορία, κ.ά
Οδηγός εφαρμογής με παραδείγματα.
Πηγές:
Μορφή:
Ορισμοί τύπων εγγράφων XML.
Διαγράμματα ροής διαδικασιών.
Κείμενο.
Ε2.2 Βασικά δεδομένα περιγραφής
ακινήτων μνημείων
Αποτέλεσμα:
Προδιαγραφή ενός σώματος βασικών δεδομένων τεκμηρίωσης ακινήτων
μνημείων. Θα καλύπτει όλα τα είδη μνημείων και θα περιλαμβάνει τα
βασικά στοιχεία ταύτισης, ταξινόμησης, φυσικής μορφής και κατασκευής,
εντοπισμού, ιστορικά και κοινωνικά συμφραζόμενα κατασκευής, χρήσης,
εύρεσης και ιδιοκτησίας και, τέλος, συσχέτισης με άλλα αντικείμενα.
Οδηγός εφαρμογής με παραδείγματα.
Πηγές:
Μορφή:
Ορισμοί τύπων εγγράφων XML.
Διαγράμματα ροής διαδικασιών.
Κείμενο.
Ε2.3 Λειτουργικά δεδομένα διαχείρισης ακινήτων
μνημείων
Αποτέλεσμα:
Προδιαγραφή των βασικών δεδομένων που παράγονται και χρησιμοποιούνται
από τις διαδικασίες διαχείρισης των ακινήτων μνημείων.
Οδηγός εφαρμογής με παραδείγματα.
Πηγές:
Μορφή:
Ορισμοί τύπων εγγράφων XML.
Διαγράμματα ροής διαδικασιών.
Κείμενο.
Ε2.4 Βασικά δεδομένα συντήρησης αντικειμένων
και λειτουργικά δεδομένα διαδικασιών συντήρησης
Αποτέλεσμα:
Προδιαγραφή δεδομένων συντήρησης και τεκμηρίωσης των διαδικασιών
συντήρησης ενός αντικειμένου, όπως: στοιχεία ταύτισης, ταξινόμησης,
φυσικής μορφής και σύστασης, χρονολόγησης, κατάστασης διατήρησης,
περιγραφή κατασκευής και αλλοιώσεων, προηγούμενες επεμβάσεις, αποτελέσματα
εργαστηριακών εξετάσεων, πρόταση προληπτικής συντήρησης ή επέμβασης,
τεκμηρίωση εκτέλεσης επεμβάσεων.
Οδηγός εφαρμογής με παραδείγματα.
Πηγές:
Μορφή:
Ορισμοί τύπων εγγράφων XML.
Διαγράμματα ροής διαδικασιών.
Κείμενο.
Ε2.5 Αρχειακά και περιγραφικά
μεταδεδομένα καταγραφόμενα κατά τη διαδικασία ψηφιοποίησης.
Αποτέλεσμα:
Σύνολο μεταδεδομένων που αφορούν κυρίως στη διαδικασία της ψηφιοποίησης
και καλύπτει τα κενά που αφήνουν άλλα σύνολα περιγραφικών μεταδεδομένων
που εφαρμόζονται κατά τη διαδικασία αυτή. Π.χ., μεταδεδομένα τεχνικής
φύσεως, δημιουργίας, ιστορικού, πνευματικής ιδιοκτησίας.
Οδηγός εφαρμογής με παραδείγματα.
Πηγές:
Μορφή:
Ορισμοί τύπων εγγράφων XML.
Διαγράμματα ροής διαδικασιών.
Κείμενο.
Ε2.6 Μεταδεδομένα διατήρησης του προϊόντος
της ψηφιοποίησης.
Αποτέλεσμα:
Σύνολο μεταδεδομένων για να εξυπηρετήσουν την μακροπρόθεσμη διατήρηση
του ψηφιακού υλικού.
Οδηγός εφαρμογής με παραδείγματα.
Πηγές:
Μορφή:
Ορισμοί τύπων εγγράφων XML.
Διαγράμματα ροής διαδικασιών.
Κείμενο.
Ε3 Σύνδεση δεδομένων περιγραφής μνημείων με
δεδομένα γεωγραφικού εντοπισμού, διαλειτουργικότητα βάσεων δεδομένων
μνημείων και συστημάτων GIS.
Περιγραφή:
Στην ενότητα αυτή εξετάζονται τα χαρτογραφικά δεδομένα του ελλαδικού
χώρου που είναι διαθέσιμα για την επεξεργασία και ανάλυση των χωρικών
χαρακτηριστικών και της κατανομής μνημείων και θέσεων, καθώς και
οι εφαρμογές που απορρέουν από την αποτύπωση αυτών σε διάφορα χαρτογραφικά
υπόβαθρα. Η μελέτη θα συμπεριλάβει χαρτογραφικά προϊόντα της Γεωγραφικής
Υπηρεσίας του Στρατού, του ΥΠΕΧΩΔΕ, του Υπουργείου Γεωργίας, του
ΙΓΜΕ κ.α., καθώς και ψηφιακά προϊόντα από δορυφορικά τηλεπισκοπικά
συστήματα. Ιδιαίτερη αναφορά θα γίνει στα υπάρχοντα προβολικά συστήματα
και τον τρόπο μετασχηματισμών των συντεταγμένων, την χωρική και
φασματική διακριτικότητα των δορυφορικών συστημάτων και αεροφωτογραφιών.
Αποτέλεσμα:
Οδηγός "καλής πρακτικής" για τη σχεδίαση γεωγραφικά ενταγμένων
βάσεων πολιτισμικών πληροφοριών. Οδηγίες για τη συμβατότητα των
γεωγραφικών πληροφοριών με το εννοιολογικό πρότυπο αναφοράς CIDOC
Conceptual Reference Model καθώς και πρωτόκολλα Γεωγραφικών Συστημάτων
Πληροφοριών, όπως εκείνο του Open GIS Consortium (OGC).
Πηγές:
Μορφή:
Κείμενο
Ε4 Σημασιολογική οργάνωση δεδομένων για εγκυκλοπαίδειες
ιστορικού περιεχομένου.
Περιγραφή:
Η ενότητα αυτή αναφέρεται στην οργάνωση και διαχείριση πληροφορίας
για δικτυακές εγκυκλοπαίδειες ιστορικού και πολιτισμικού περιεχομένου.
Ειδικώτερα διαλαμβάνει τα ακόλουθα:
Α. Μεθοδολογικό πλαίσιο προσέγγισης και προσδιορισμού
του περιεχομένου (χωροχρονικά όρια, θεματικές εξειδικεύσεις) και
των μορφών του σε αλληλεξάρτηση με τους στόχους και το κοινό του
εκάστοτε ψηφιακού εγκυκλοπαιδικού έργου. Συνέργεια μεταξύ κειμενικής
και οπτικοακουστικής πληροφορίας.
Β. Σχεδιασμό έργων με άξονες την κειμενική και
οπτικοακουστική πληροφορία και αντικείμενο την ιστορία και τον πολιτισμό.
Περιλαμβάνονται οι απαιτήσεις και προϋποθέσεις περιεχομένου, η μεθοδολογία
συγκριτικών μελετών (ανάλογα έργα, συμβατικά ή ψηφιακά) και το υπόδειγμα
θεωρητικής και επιστημονικής υποστήριξης (οντολογία, μακροϊστορία,
μικροϊστορία, ζητήματα πηγών και ερμηνείας σε ηλεκτρονικό περιβάλλον)
Γ. Ψηφιακές αναπαραστάσεις πολιτισμικών "αντικειμένων",
που περιλαμβάνουν ορισμό του "αντικειμένου", απαιτήσεις,
παραδοχές και συμβάσεις στις ψηφιακές αναπαραστάσεις για διαφορετικές
χρήσεις και εφαρμογές με έμφαση στις διαδικτυακές (στατικές, διαδραστικές,
video - animation, αρχιτεκτονικοί ανασχεδιασμοί 2D, 3D φωτορεαλιστικά
ή μη, χάρτες και αρχεία GIS μέσω διακομιστών Arc-IMS).
Δ. Οργάνωση και αλληλεξάρτηση των δεδομένων μέσα
από πολλαπλές προσεγγίσεις: γλωσσική (αλφαβητική, θησαυροί), θεματική
(λέξεις κλειδιά, θεματικά και ιεραρχικά δέντρα), δομική (χωροχρονική
εξάρτηση), ειδολογική (κατηγορίες περιεχομένου, μορφές δεδομένων)
κλπ.
Ε. Πιστότητα και προσαρμογή της πολιτισμικής πληροφορίας
στις επιμέρους ψηφιακές εφαρμογές με αντίστοιχους δείκτες αξιοπιστίας
και δείκτες αξιοποίησης των δικτυακών δυνατοτήτων [διακειμενικότητα
(intertextuality), οπτικοακουστική τεκμηρίωση, εύρος και συνάφεια
συνδέσεων, ερευνησιμότητα (searchability), πλοηγησιμότητα (navigability)].
Αποτέλεσμα:
Οδηγός σχεδιασμού της οργάνωσης δεδομένων για δικτυακές εγκυκλοπαίδειες
ιστορικού και πολιτισμικού περιεχομένου.
Πηγές:
Μορφή:
Κείμενο
Διαγράμματα διαδικασιών και αποφάσεων
Ε5
Πρότυπο σχήμα για την οργάνωση πολυγλωσσικών θησαυρών όρων
Περιγραφή:
Η ενότητα αυτή αφορά την περιγραφή του σχήματος ενός πολύγλωσσου
Θησαυρού όρων κωδικοποιημένου σε RDFS (Resource Description Framework
Schema). Οι θησαυροί όρων σχηματίζουν πολύ μεγάλα σημασιολογικά
δίκτυα αποτελούμενα από ατομικούς ορισμούς όρων οι οποίοι βρίσκονται
σε συνεχή εξέλιξη. Γι αυτό κρίνεται το RDFS πιο κατάλληλη κωδικοποίηση
από το XML, που απευθύνεται περισσότερο στα σύνθετα τεκμήρια. Δίνονται
προδιαγραφές για τα απαραίτητα και βασικά στοιχεία με τα οποία ορίζεται
και περιγράφεται ένας όρος και με ποιους άλλους όρους συσχετίζεται,
τόσο μέσα στον ίδιο θησαυρό, όσο και σε άλλους θησαυρούς ίδιας ή
διαφορετικής γλώσσας και με ελεύθερες μεταφράσεις σε άλλες γλώσσες.
Η μελέτη θα γενικεύσει μια αντίστοιχη πρόταση που συζητείται στο
W3C χρησιμοποιώντας ΙSΟ2788, ISO5964, USMARC, αποτελέσματα των Ευρωπαϊκών
προγραμμάτων LIMBER, SCHOLNET και σχετικά ερευνητικά αποτελέσματα
του Κέντρου Πολιτισμικής Πληροφορικής του ΙΠ-ΙΤΕ.
Αποτέλεσμα:
Γενικό σχήμα για πολύγλωσσους θησαυρούς όρων σε RDFS.
Οδηγός εφαρμογής με παραδείγματα.
Πηγές:
Μορφή:
Κείμενο
Σχήμα δεδομένων σε RDFS
Ε6 Οδηγός δημιουργίας, οργάνωσης, διαχείρισης
και έκδοσης πολυγλωσσικών πολιτισμικών δεδομένων
Περιγραφή:
Η δημιουργία πολυγλωσσικής πληροφορίας είναι στη συντριπτική πλειοψηφία
των περιπτώσεων άρρηκτα συνδεδεμένη με την διαδικασία μετάφρασης.
Στο συγκεκριμένο πεδίο εφαρμογής, η μετάφραση αφορά σε πρωτογενές
υλικό (κείμενα) που συνιστά πολιτιστικό απόθεμα, και σε υλικό τεκμηρίωσης
(μετα-δεδομένα) του πολιτιστικού αποθέματος.
Η ενότητα αυτή αφορά στην μελέτη και προσαρμογή των βέλτιστων πρακτικών
οργάνωσης του πολυγλωσσικού υλικού - υπάρχοντος και υπό δημιουργία
μέσω διαδικασιών μετάφρασης - και την χρήση εργαλείων που εξυπηρετούν
την κατάλληλη αναπαράσταση, αποθήκευση, και ανάκτηση, όποτε χρειάζεται,
πολυγλωσσικής πληροφορίας με σκοπό την ταχύτητα, αλλά κυρίως την
συνέπεια των μεταφράσεων, ιδίως στις περιπτώσεις εκείνες όπου ο
όγκος του προς μετάφραση υλικού επιβάλλει την κατανομή του σε περισσότερους
του ενός ειδικούς μεταφραστές. Η υιοθέτηση τέτοιων πρακτικών και
εργαλείων μεγιστοποιεί την δυνατότητα αναχρησιμοποίησης του πολυγλωσσικού
υλικού μειώνοντας ταυτόχρονα το κόστος μετάφρασης. Η διαλειτουργικότητα
του πολυγλωσσικού πλέον ψηφιακού περιεχομένου, σε συντακτικό επίπεδο,
εξυπηρετείται από το πρότυπο ΤΜΧ, αποτέλεσμα της επιτροπής OSCAR
του διεθνούς οργανισμού LISA.
Αποτέλεσμα:
Μεθοδολoγία και Οδηγίες Δημιουργίας, Οργάνωσης και Διαχείρισης Πολυγλωσσικού
Πολιτιστικού Υλικού.
Σχήμα XML πάραστασης πολυγλωσσικής πληροφορίας βασισμένο στο πρότυπο
TMX.
Πηγές:
Μορφή:
Κείμενο.
Ορισμός τύπων εγγράφων XML.
Ε7 Μεταδεδομένα
για απόδοση εκπαιδευτικής αξίας σε συλλογές πολιτισμικού αποθέματος
Περιγραφή:
Η χρήση μεταδεδομένων για την περιγραφή υλικού εκπαιδευτικής αξίας
είναι ένα θέμα ανοικτό. Μέχρι τώρα το ενδιαφέρον επικεντρωνόταν
στα μαθησιακά αντικείμενα (learning objects) και η έμφαση δινόταν
περισσότερο σε θέματα παροχής και οργάνωσης περιεχομένου και λιγότερο
στην οργάνωση της μαθησιακής διαδικασίας. Σύμφωνα με τα Draft Standards
for Learning Object Metadata (LOM, 2002), τα μαθησιακά αντικείμενα
είναι αυτόνομες οντότητες, ψηφιακές ή μη, που προσφέρονται για πολλαπλές
χρήσεις και σκοπούς, π.χ. για εκπαίδευση, κατάρτιση, κ.α. Τα μαθησιακά
αντικείμενα όμως δεν έχουν από μόνα τους δεδομένη ή απόλυτη εκπαιδευτική
αξία ή χρησιμότητα. Επομένως τα συστήματα τεκμηρίωσης και περιγραφής
περιεχομένου χρειάζεται να εστιάζουν στο εκπαιδευτικό πλαίσιο χρήσης
του κάθε αντικειμένου, το οποίο ορίζεται από επιμέρους στοιχεία,
όπως εκπαιδευτικό επίπεδο/ βαθμίδα, ηλικία μαθητή/ χρήστη, σχέσεις/
διασυνδέσεις (δηλ. σχετικά αντικείμενα, σχετικά σχέδια μαθημάτων,
σχετικές μαθησιακές εμπειρίες), βιβλιογραφικές αναφορές, κ.α. Στην
ανάγκη αυτή απαντά η προσπάθεια συγκερασμού μαθησιακών αντικειμένων
(learning objects) και υπηρεσιών μάθησης (learning services). Πέρα
από την τεκμηρίωση περιεχομένου, αναδύεται και η ανάγκη για τεκμηρίωση
υπηρεσιών και ως εκ τούτου ρόλων που βασίζονται σε ποικίλες θεωρίες
μάθησης με κυρίαρχη αυτή που προβλέπει μάθηση μέσα από την αλληλεπίδραση
και τη συνεργασία.
Η παρούσα ενότητα έχει ως αντικείμενο την ανάπτυξη ενός σχήματος
μεταδεδομένων που θα ανταποκρίνεται σε ποικίλα περιβάλλοντα εκπαιδευτικής
χρήσης και αξιοποίησης περιεχομένου, θα αντανακλά τις ανάγκες της
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και της εκπαίδευσης ενηλίκων με έμφαση
στην κατάρτιση στελεχών πολιτιστικών οργανισμών, και θα εξυπηρετεί
την ανάπτυξη και διάθεση υπηρεσιών στο Διαδίκτυο.
Αποτέλεσμα:
Σχήμα μεταδεδομένων περιγραφής εκπαιδευτικού περιεχομένου και υπηρεσιών
σε XML.
Οδηγός εφαρμογής με παραδείγματα.
Πηγές:
Μορφή:
Κείμενο.
Ορισμός τύπων εγγράφων XML.
Ε8 Τεχνολογικός οδηγός διαλειτουργικότητας
πολιτισμικών πληροφοριακών συστημάτων.
Περιγραφή:
Η ενότητα αυτή έχει ως αντικείμενο την ανάπτυξη ενός πρακτικού οδηγού
εφαρμογής προτύπων, οντολογιών, θησαυρών όρων, ενδιάμεσου λογισμικού
και πολυπεπίπεδων αρχιτεκτονικών για την εξασφάλιση της διαλειτουργικότητας
κατά την ανάπτυξη πολιτισμικών πληροφοριακών συστημάτων, κωδικοποιώντας
κατά τρόπο εύληπτο τα διδάγματα από την διεθνή εμπειρία, αλλά και
την εκτενή εμπειρία του ίδιου του φορέα εκτέλεσης του έργου.
Αποτέλεσμα:
Μεθοδολογικός οδηγός.
Πηγές:
Ερευνητική βιβλιογραφία
Έργα ανάπτυξης
Συστάσεις W3C κ.ά.
Μορφή:
Κείμενο
Ε9 Οδηγός ανάπτυξης συστημάτων ανακάλυψης
και ανάκτησης ψηφιακών πολιτισμικών πόρων.
Περιγραφή:
Η ενότητα αυτή έχει ως αντικείμενο την ανάπτυξη ενός πρακτικού οδηγού
ανάπτυξης συστημάτων ανακάλυψης και ανάκτησης ψηφιακών πολιτισμικών
πόρων, ο οποίος θα υποδεικνύει τρόπους επιλογής σημείων πρόσβασης
και χρήσης μεθόδων ανακάλυψης σχήματος, πλοήγησης, επερώτησης και
αναδίφησης, αξιοποιώντας πρότυπα σχήματα, οντολογίες και θησαυρούς
όρων, καθώς και ενδιάμεσο λογισμικό κατάλληλο για την υποστήριξη
της σημασιολογικής διαλειτουργικότητας. Και εδώ θα κωδικοποιείται
η εκτενής σχετική εμπειρία του φορέα εκτέλεσης και η διεθνής εμπειρία.
Αποτέλεσμα:
Μεθοδολογικός οδηγός.
Πηγές:
|
